Thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào? Quy tắc “Rửa trước – Trị sau” chuẩn Y khoa

Bị đau mắt đỏ đi khám về, cầm trên tay 2-3 lọ thuốc khác nhau chắc hẳn sẽ khiến không ít người bối rối, chẳng biết thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào cho đúng. Tâm lý sốt ruột thường khiến chúng ta nhỏ liên tục các chai, nhưng thực ra giọt thuốc sau sẽ ngay lập tức rửa trôi giọt trước, làm giảm đáng kể tác dụng chữa bệnh.

Hãy cùng “đọc vị” toa thuốc của bạn, tìm hiểu cách chia thời gian tra thuốc khoa học và an toàn và giải đáp luôn nỗi băn khoăn: Rốt cuộc nhỏ thuốc mấy ngày thì mắt mới hết đỏ và an toàn để tiếp xúc với người nhà?

Thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào cho đúng thứ tự

Thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào: Nhận diện lọ để rửa, lọ để trị

Cầm một túi thuốc với đủ loại nhãn mác, thói quen “tiện tay cầm lọ nào nhỏ lọ đó” rất dễ khiến tình trạng viêm nhiễm kéo dài lê thê. Để giải quyết sự bối rối này và nắm chính xác thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào, bước đầu tiên là bạn phải phân loại rõ chức năng của từng lọ thuốc.

Hãy đối chiếu nhanh toa thuốc của bạn với bảng phân loại y khoa dưới đây:

Quy tắc “Vàng” khi dùng nhiều lọ thuốc: Thứ tự & Khoảng cách thời gian

Nhiều người nôn nóng muốn nhanh khỏi bệnh nên hai tay cầm hai lọ thuốc nhỏ dồn dập vào mắt chỉ trong vài giây. Việc làm này vừa lãng phí thuốc lại vừa rước bực vào người vì bệnh mãi không thuyên giảm.

Sở dĩ phải chờ 5 đến 10 phút giữa các lần nhỏ là do cấu tạo sinh lý của mắt. Khoang chứa mí dưới (túi cùng kết mạc) thực chất rất hẹp, chỉ đọng lại được tối đa đúng 1 giọt dung dịch (tương đương 7 đến 10 microlit). Nếu bạn vừa tra lọ thứ nhất xong mà lập tức nhỏ ngay lọ thứ hai vào, hiệu ứng “thác nước” sẽ xảy ra. Giọt thuốc sau sẽ trào ra ngoài, cuốn trôi luôn toàn bộ dược chất của giọt thuốc trước xuống má. Do đó, bắt buộc phải đợi ít nhất 5 đến 10 phút để mắt kịp ngấm từng loại thuốc.

Để mắt hấp thụ trọn vẹn, bạn hãy ghi nhớ trình tự: Rửa trước – Trị sau – Đặc sau cùng:

• Bước 1: Nhỏ nước muối sinh lý/Nước mắt nhân tạo để rửa sạch. 
• Bước 2: Đợi 5-10 phút.
• Bước 3: Nhỏ thuốc đặc trị dạng nước.
• Bước 4: Đợi 5-10 phút.
• Bước 5: Tra thuốc dạng mỡ/gel (nếu có). Vì thuốc mỡ sẽ tạo ra một lớp màng trơn trượt bảo vệ mắt, nếu bôi nó trước thì các loại thuốc nước dùng sau đó sẽ trôi tuột đi hết.

Sơ đồ thứ tự và khoảng cách thời gian khi dùng thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc

Giải mã thắc mắc: Nhỏ thuốc bao lâu thì mắt hết đỏ và hết lây?

Đây có lẽ là câu hỏi bác sĩ nhận được nhiều nhất tại phòng khám. Nhiều người lầm tưởng khi bị viêm kết mạc cứ tra thuốc đều đặn 1-2 ngày là mắt sẽ trong veo, hết lây và có thể vô tư đi làm hay đi học. Thực tế, thời gian bình phục hoàn toàn phụ thuộc vào “thủ phạm” gây viêm.

Bảng so sánh dưới đây sẽ giúp bạn xác định rõ thời gian phục hồi và cách ly an toàn:

Dấu hiệu “Báo động đỏ” cần ngừng thuốc và tái khám: Đặc biệt, nếu bạn đã kiên nhẫn tra thuốc đúng thứ tự được 3 đến 4 ngày mà mắt xuất hiện các dấu hiệu sau, cần lập tức quay lại phòng khám để bác sĩ kiểm tra tổn thương giác mạc:

• Mắt không những không đỡ mà còn sưng to húp mí.
• Đau nhức lan sâu vào hốc mắt hoặc thái dương.
• Nhìn vạn vật mờ đục như có sương mù che phủ.

3 Sai lầm khiến bệnh đau mắt đỏ lâu khỏi, dễ tái phát

Bên cạnh việc chưa nắm rõ phương pháp chuẩn y khoa, chính những thói quen tưởng chừng vô hại lại khiến tình trạng viêm kết mạc dai dẳng mãi không dứt. Cùng rà soát xem bạn có đang vướng phải 3 lỗi sai kinh điển này không nhé:

1. Thấy đắng họng liền đi súc miệng và ngừng nhỏ thuốc

Mắt và khoang mũi họng của chúng ta được thông với nhau qua một đường ống nhỏ gọi là ống lệ mũi. Khi bạn nhỏ thuốc, lượng nước thừa sẽ chảy xuôi theo đường ống này xuống họng, mang theo vị đắng nghét của dược chất. Đây là cơ chế sinh lý cực kỳ bình thường, hoàn toàn không phải do ngộ độc như nhiều người vẫn lo sợ.

Để khắc phục triệt để cảm giác khó chịu này, ngay sau khi nhỏ thuốc, bạn hãy nhắm mắt lại và dùng ngón út ấn nhẹ nhàng vào góc trong của mắt (chỗ trũng ngay sát sống mũi) khoảng 1 phút. Thao tác này hoạt động như một chiếc “van khóa”, chặn không cho thuốc trôi xuống họng. Nhờ đó, thuốc được giữ lại trọn vẹn trên bề mặt nhãn cầu, và bạn cũng không còn bị đắng miệng nữa.

Hướng dẫn thao tác ấn khóe mắt chặn ống lệ mũi để thuốc không chảy xuống họng

2. Tự ý ra tiệm mua thuốc chứa Corticoid để “nhỏ phát mau hết đỏ ngay”

Thấy mắt đỏ và cộm, nhiều người vội ra hiệu thuốc mua các loại dung dịch giúp “trắng mắt cấp tốc”. Các loại thuốc này thường chứa thành phần Corticoid (như Dexamethasone, Fluorometholone…).

Tuy nhiên, việc tự ý dùng nhóm thuốc này lại cực kỳ nguy hiểm vì 2 lý do:

• Tạo cảm giác “khỏi bệnh giả tạo”: Corticoid làm xẹp cơn đỏ rất nhanh, khiến bạn lầm tưởng mắt đã khỏi. Nhưng thực chất, mầm bệnh (vi khuẩn, virus) vẫn đang âm thầm tàn phá mắt bên dưới lớp vỏ trắng trẻo ấy.
• Làm mắt yếu đi: Thuốc làm giảm sức đề kháng tự nhiên của mắt. Khi đó, vi khuẩn và nấm sẽ càng có cơ hội sinh sôi mạnh hơn.

Hậu quả là nếu lạm dụng, mắt bạn có thể bị viêm loét hoặc thậm chí thủng giác mạc (tròng đen) rất khó lường.
Do đó, tuyệt đối không chạm vào các loại thuốc có đuôi “dexa” nếu không có sự chỉ định trực tiếp từ bác sĩ.

Cảnh báo nguy hiểm khi tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid trị viêm kết mạc

3. Tự ý ngưng nhỏ thuốc ngay khi thấy mắt vừa trắng lại

Nhiều người có suy nghĩ “mắt bớt đỏ, hết ghèn rồi thì ngừng nhỏ đi cho đỡ hại mắt”. Sự thật là, lòng trắng bớt đỏ chỉ chứng tỏ cơ thể tạm ngưng phản ứng sưng viêm dữ dội, chứ quần thể vi khuẩn bên trong chưa chắc đã bị tiêu diệt sạch sẽ 100%.

Việc ngưng kháng sinh đột ngột sẽ tạo cơ hội vàng cho những cá thể vi khuẩn khỏe nhất sống sót, tự phục hồi và sinh ra thế hệ vi khuẩn kháng thuốc. Một khi đã kháng thuốc, bệnh sẽ vô cùng khó chữa. Vì vậy, nếu bác sĩ yêu cầu nhỏ 7 ngày, bạn bắt buộc phải nhỏ đủ 7 ngày dù đến ngày thứ 3 mắt đã cảm thấy dễ chịu.

Góc giải đáp: Thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào và các thắc mắc thường gặp

Trong quá trình bán thuốc và tư vấn tại quầy, các dược sĩ còn nhận được rất nhiều câu hỏi thực tế từ bệnh nhân xoay quanh quá trình tự điều trị. Dưới đây là những lời giải đáp chi tiết giúp bạn an tâm hơn khi tự chăm sóc mắt tại nhà:

Trẻ em bị đau mắt đỏ thì thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào cho an toàn?

Cấu trúc giác mạc của trẻ em vô cùng mỏng manh, do đó bố mẹ tuyệt đối không được tự ý lấy thuốc của người lớn để nhỏ cho trẻ. Nếu bác sĩ đã kê đơn, bố mẹ bắt buộc phải tuân thủ đúng liều lượng.

Tuy nhiên, trẻ nhỏ thường hay khóc lóc và giãy giụa khiến thuốc trôi ra ngoài. Mẹo an toàn nhất là để trẻ nằm ngửa nhắm mắt lại, bố mẹ nhỏ 1 giọt thuốc vào vùng trũng ở khóe mắt trong (sát gốc mũi). Khi trẻ chớp mắt, thuốc sẽ tự động tràn vào bên trong một cách êm ái mà không làm trẻ hoảng sợ. Lưu ý, tay bố mẹ phải được rửa bằng xà phòng diệt khuẩn thật sạch trước khi chạm vào vùng mắt của con.

Tại sao vừa nhỏ thuốc viêm kết mạc xong tôi lại thấy xót và đỏ hơn một lúc?

Khi mắt đang bị viêm, lớp biểu mô bảo vệ trên cùng đã bị tổn thương nên trở nên cực kỳ nhạy cảm. Lúc này, bất cứ dung dịch hóa học nào rớt vào (ngay cả thuốc chữa bệnh) cũng sẽ làm thay đổi áp suất thẩm thấu, tạo ra phản xạ xót nhẹ, châm chích thoáng qua trong khoảng vài chục giây đầu tiên. Mạch máu cũng tự nhiên co thắt lại khiến mắt ửng đỏ hơn một chút rồi sẽ dịu đi.

Tuy nhiên, nếu cảm giác xót này không thuyên giảm mà kéo dài dai dẳng, rát buốt thấu vào trong, kèm theo hiện tượng mi mắt sưng nề nhanh chóng, đó rất có thể là dị ứng với thành phần của thuốc. Trong trường hợp này, bạn cần ngưng nhỏ ngay, lấy nước muối sinh lý rửa sạch mắt và báo lại cho bác sĩ.

Thuốc nhỏ mắt đợt trước dùng chưa hết, tôi cất tủ lạnh để đợt sau dùng tiếp được không?

Câu trả lời dứt khoát là TUYỆT ĐỐI KHÔNG. Hạn sử dụng 2-3 năm in dập nổi trên vỏ hộp thuốc chỉ có giá trị khi lọ thuốc vẫn còn nguyên tem mác chưa mở. Ngay khoảnh khắc bạn vặn nắp lọ thuốc ra, không khí và vi khuẩn đã bắt đầu tràn vào.

Ngành Dược học khuyến cáo mạnh mẽ rằng thuốc nhỏ mắt đã mở nắp quá 15 đến tối đa 30 ngày thì hệ thống chất bảo quản đã mất tác dụng, không còn đảm bảo độ vô khuẩn. Việc tiếc của dùng lại dung dịch cũ thực chất là bạn đang tự tay cấy thêm các chủng vi khuẩn, nấm mốc mới (đã sinh sôi trong chai thuốc suốt thời gian qua) vào đôi mắt đang tổn thương của mình.

Tóm lại, việc biết rõ thuốc nhỏ mắt viêm kết mạc dùng thế nào quan trọng không kém gì việc bạn chọn mua đúng loại thuốc đắt tiền. Đừng để sự nôn nóng làm hỏng cả quá trình điều trị. Hãy luôn kiên nhẫn tuân thủ nguyên tắc “Rửa trước – Trị sau”, giữ đúng khoảng cách thời gian giữa các lần nhỏ, tuyệt đối không tự ý ngưng kháng sinh giữa chừng và dành thời gian cho cơ thể tự phục hồi.

Ngoài việc nhỏ thuốc đúng giờ, cách bạn cầm lọ thuốc và tư thế nhỏ mắt cũng ảnh hưởng rất lớn đến việc thuốc có ngấm được vào mắt hay không. Mời bạn tham khảo thêm các thao tác cầm tay chỉ việc tại bài viết: Hướng dẫn cách nhỏ thuốc nhỏ mắt chuẩn y khoa